Fróðleikur
Í alþingiskosningum 27. apríl síðastliðinn varð breyting á hlutfalli kvenna á alþingi. Í kosningum árið 2009 var hlutfall kvenna 42,9% en er nú 39,7%.Hlutfall kvenna er í dag hæst meðal þingmanna Vinstrihreyfingarinnar-græns framboðs. Flokkurinn fékk sjö þingmenn kjörna, fjórar konur og þrjá karla. Samfylkingin fékk níu þingmenn kjörna, fjórar konur og fimm karla. Framsóknarflokkurinn fékk 19 þingmenn kjörna, átta konur og 11 karla. Sjálfstæðisflokkurinn fékk 19 þingmenn kjörna, sex konur og 13 karla. Tvö ný framboð náðu kjöri til Alþingis. Björt framtíð fékk sex þingmenn, tvær konur og fjóra karla. Píratar náðu þremur þingmönnum inn, einni konu og tveimur körlum.
Þegar hlutfall kynja í kjördæmum er skoðað kemur í ljós að í Norðausturkjördæmi er hlutur kynja jafn. Þar náðu 10 þingmenn kjöri, fimm konur og fimm karlar. Mestur munur er á hlutfalli kynjanna í Reykjavíkurkjördæmunum. Í báðum kjördæmum eru 11 þingmenn, fjórar konur og sjö karlar.
Upplýsingar frá Jafnréttisstofu.
Í nýrri rannsókn Önnu Lilju Þórisdóttur frá 2010 var skoðuð tíðni birtingarmynda stjórnmálakvenna í Fréttablaðinu og Morgunblaðinu fyrir Alþingiskosningarnar 2009. Skoðað var hlutfall kynjanna sem viðmælendur blaðanna, sem höfundar innsendra greina sem tengdust kosningunum, og sem álitsgjafar og sérfræðingar sem leitað var til varðandi kosningarnar og kosningabaráttuna. Rannsóknin leiddi í ljós að umfjöllunin endurspeglar ekki kynjahlutföll frambjóðendanna í Alþingiskosningunum 2009 heldur fengur karlkyns stjórnmálamenn meiri umfjöllun en fjöldi þeirra á framboðslistum gaf tilefni til og kvenkyns stjórnmálamenn fengu á sama hátt minni umfjöllun.
Anna Lilja Þórisdóttir (mars 2010). Dáðleysi kvenna. Eða er öðru um að kenna? Stjórnmálakonur í fjölmiðlum fyrir Alþingiskosningarnar 2009. M.A. ritgerð.
Lokaskýrsla Jafnréttiskennitölunnar kom út í apríl 2009. Hana má lesa hér.
Úr Inngangi lokaskýrslunnar bls. 2:
,,Verkefninu um Jafnréttiskennitöluna var hrint af stað í apríl 2006, með samningi til tveggja ára á milli Rannsóknaseturs vinnuréttar við Háskólann á Bifröst (þá Viðskiptaháskólans á Bifröst) annars vegar og iðnaðar- og viðskiptaráðuneytisins, Samtaka atvinnulífsins, Félags kvenna í atvinnurekstri, Jafnréttisstofu og Jafnréttisráðs hins vegar.
Verkefnið var þríþætt, en meginstoð þess var árleg birting tiltekinna upplýsinga um stöðu kynjajafnréttis í stærstu fyrirtækjunum hér á landi. Því til viðbótar fólst í verkefninu athugun á frekari mælikvörðum á jafnrétti og loks mótun svonefndrar Jafnréttiskennitölu sem gefa skyldi til kynna hver staða kynjajafnréttis væri innan fyrirtækja.
Verkefninu lauk formlega með ráðstefnu sem haldin var í Salnum, Kópavogi, 19. september 2008."
Handbókin Jöfnum leikinn - Handbók um kynjasamþættingu var gefin úr á síðasta ári af Samstíga og Jafnréttisstofu. Henni er ætlað að styðja við stofnanir, ráðuneyti og alla aðra sem koma að stefnumótun og ákvarðanatöku í þeirri viðleitni að samþætta kynjasjónarmið (gender mainstreaming). En með kynjasamþættingu er öll ákvarðanataka og stefnumótun unnin með hagsmuni beggja kynja að leiðarljósi til að tryggja að afleiðingar séu til hagsbóta fyrir bæði kynin. Handbókina má nálgast hér.
Áhugaverðan fróðleik er að finna á síðunni Rjúfum staðalímyndir kynjanna, leyfum hæfileikum að njóta sín. Þar er sett fram aðgerðaáætlun sem ætlað er að hjálpa litlum og meðalstórum fyrirtækjum alls staðar í Evrópu að auka framleiðni sína með því að taka upp aðgerðir sem stuðla að jafnrétti kynjanna. Síðuna má skoða hér.
Þar kemur fram hvernig aðgerðir til að koma á jafnrétti kynjanna geta aukið afköst og árangur í viðskiptum með:
- úrræðum til sem bestrar nýtingar á hæfileikum einstaklinga innan fyrirtækis
- hagnýtum málstofum varðandi aukna samkeppnishæfni með aðgerðum til að ná fram jafnrétti kynjanna
- ráðgjöf og upplýsingar
- tækifæri til að gera fyrirtækið meira áberandi.
Út er komin skýrslan Annual Activity Report 2007 sem er gefin út af The European Network to Promote Women´s Entrepreneurship. Hana má nálgast hér.
Jafnréttiskennitalan er skýrsla sem unnin var af Rannsóknarmiðstöð Háskólans á Bifröst í samstarfi við Rannsóknarsetur vinnuréttar og jafnréttismála við Háskólann á Bifröst. Í skýrslunni kemur fram hver hlutur kvenna er í æðstu stjórnendastöðum og stjórnum 100 stærstu fyrirtækja landsins.
Helstu niðurstöður
Konur skipa 8% stjórnarsætanna (32 af 408 stjórnarsætum). Árið 2005 var hlutfall þeirra 12%.
Konur eru 14% meðal æðstu stjórnenda fyrirtækjanna (46 konur af 328 forstjórum og framkvæmdastjórum). Árið 2005 var hlutfall þeirra um 10%.
Þriðjungur fyrirtækjanna er með skriflega jafnréttisáætlun.
Engin kona er í stjórn 71% fyrirtækjanna.
Í þremur af 100 stærstu fyrirtækjunum er stjórnarformaður kona. Árið 2005 voru fimm af 100 stærstu fyrirtækjunum með stjórnarformann sem er kona.
12 fyrirtæki eru með konur í þriðjung stjórnarsæta eða meira og eru það; Árdegi hf, Diskurinn ehf, Edda - útgáfa hf, Fasteignafélagið Stoðir hf, Fríhöfnin ehf, Hagar hf, Hraðfrystistöð Þórshafnar hf, Íslensk-ameríska verslunarfélagið ehf, Landsnet hf, Nýsir hf, Rúmfatalagerinn ehf og Þyrping hf.
Konur voru í tæplega 8% stjórnarsæta af þeim fyrirtækjum á listanum sem eru skráð á aðallista Kauphallar Íslands, þar af gegndi engin kona stjórnarformennsku.
Skýrsluna má lesa hér.
Menntamálaráðuneytið stóð fyrir rannsóknum á hlut kynjanna í fjölmiðlum árið 2005. Rannsóknirnar voru með svipuðu sniði og kannanir sem gerðar voru 1999 og 2000 og því var hægt að bera saman niðurstöðurnar. Í ljós koma að nánast ekkert breyttist á þessu 5-6 ára tímabili. Kynjahlutföllin voru könnuð í fréttum, auglýsingum og sjónvarpsþáttum. Hlutfall kvenna í sem viðmælendur eða þau sem rætt var um árið 2005 var 21,7% og er það lægra hlutfall en árin 1999 og 2000. Hlutfall kvenna í auglýsingum var um 30% og um 35% í sjónvarpsþáttum.
Smelltu hér til að lesa helstu niðurstöður og nálgast skýrslurnar.
Samkvæmt samantekt Sóleyjar Tómasdóttur á kynjahlutföllum í pólitíska spjallþættinum Silfri Egils veturinn 2006 - 2007 voru konur 28,5% viðmælenda og karlar 71,4%.
Eftir alþingiskosningarnar vorið 2007 eru konur á þingi 20, karlar 43. Í ríkisstjórn eru 4 konur og 8 karlar. Í hæstarétti eru 2 konur og 7 karlar. Ísland er í 14. sæti heimslistans yfir hlutfall kvenna á þingi. Smelltu hér til að skoða kynjahlutföll í mismunandi löndum.
Árin 1995, 2000 og 2005 voru teknar svokallaðar "skyndimyndir" af fjölmiðlum í fjölmörgum löndum. Skyndimynd felst í því að tiltekinn dag eru fjölmiðlar í hverju landi fyrir sig skoðaðir og kynjahlutföllin mæld. Árið 2005 var heildarniðurstaðan sú að konur voru 21% viðmælenda og karlar 79%. Kynjahlutföllin voru mismunandi eftir fréttaefni og hlutverki. Lægst var hlutfallið í stjórnmálafréttum, eða einungis 14% konur.
Konur voru örlítið fleiri sem fréttaþulir, eða 53% á meðan karlar voru fleiri sem fréttamenn eða 63%. Í ljós kom kynjamunur eftir kyni fréttamanns þar sem konur fluttu fleiri fréttir af konum en karlar (25% vs 20%).
Nánar má lesa um skyndimyndina á heimasíðunni Who Makes the News?.